Xa kujongwa iindlela zokupakisha ukutya ukuze kuhanjiswe okanye kuthathwe ukutya, amashishini ahlalutya indlela ukutya okuhlala kutsha ngayo kwisikhongozeli. Ngexesha lenkqubo, ayasilela ukuhlola iindlela ezikhoyo kwaye ayikhathaleli inkalo yokuzinza. Ngokubanzi, kukho iindlela ezimbini zokukhetha amashishini okutya: iibhokisi zephepha kunye nokupakisha kweplastiki. Kubalulekile ukukhetha ukhetho olubonelela ngexabiso eliphantsi, ukwahluka, umgangatho, kunye noyilo oluhambelana nokusingqongileyo.
Ngokutsho kwe-US Environmental Protection Agency (EPA), izikhongozeli kunye neepakeji zithatha ngaphezulu kwe-28% yenkunkuma yonke kamasipala (MSW) eMelika kuphela. Ukupakisha ukutya neziselo kuthatha malunga ne-50% yayo yonke inkunkuma yokupakisha, ngokutsho kweFrontiers in Food Science and Technology. Ngoko ke, ukupakisha ukutya kunye nokuhanjiswa kokutya kuyinkxalabo enkulu njengoko uninzi lwale nkunkuma luphelela kwiindawo zokulahla inkunkuma kunye nolwandle, ezinefuthe elikhulu kwizidalwa zaselwandle, ezinegalelo ekukhutshweni kwekhabhoni, ukusetyenziswa kwezixhobo, kunye nongcoliseko.
Ngenxa yezi ngxaki, amashishini ngoku azivumelanisa neenjongo ezinobuhlobo nokusingqongileyo ngaphandle kokubeka emngciphekweni ukusebenza kokutya okushushu okanye okunamafutha. Abathengi kunye neendawo zokutyela ngoku bajonge phambili ukupakisha okuzinzileyo oko kuquka izinto eziphambili ezifana nokubola kwezinto eziphilayo, ukuphinda zisetyenziswe, kunye nokonga amandla. Ngoko ke, nokuba ungusomashishini okanye ungumnini wevenkile yokutyela, kwaye ujonge phambili ekutshintsheni ishishini lakho liye ekupakisheni okuzinzileyo ngelixa ugcina ukutya kutsha, eli nqaku lithelekisa kwaye liqaqambisa izinto ezilungileyo nezingalunganga zezi ntlobo zimbini ukukunceda ulungelelanise ishishini lakho libe nobuhlobo nokusingqongileyo ngaphandle kokubeka emngciphekweni umgangatho wokutya.
Kweli candelo lenqaku, siza kuxoxa ngempembelelo yokusingqongileyo yokupakisha iplastiki kunye nezinto ezinegalelo kwimpembelelo yayo enkulu yekhabhoni, ukusuka ekutsalweni kwepetroli yefosili ukuya ekubeni ikhona ixesha elide kwiilwandle zethu.
Kukho iingxaki ezininzi zokusingqongileyo ezinxulumene nokupakishwa kweplastiki, kwaye phakathi kwezo ngxaki kukuba ukudalwa kokupakishwa kweplastiki kufuna ukwenziwa kweepolymers ezifana ne-polyethylene okanye i-PET, ezixhomekeke kakhulu kwizixhobo ezingavuselelekiyo. Inkqubo yemveliso ineemfuno eziphezulu zamandla ezinxulumene nomzi-mveliso we-petrochemical:
Enye yezona ngxaki zinkulu ngeplastiki kukuhlala ixesha elide. Iiplastiki ezingaboliyo ziyabola zibe ziingceba ezincinci ezibizwa ngokuba zii-microplastics ezinokuhlala iminyaka engama-400 ukuya kweyi-1 000. Oku kubangela ukuba ezi ngceba ziphele zikwiindawo zokulahla inkunkuma okanye kwiilwandle, nto leyo esongela ubomi bezinto eziphilayo kunye nezilwanyana zaselwandle, ezithi ekugqibeleni zibe yinxalenye yekhonkco lokutya.
Izazinzulu nabaphandi bahlala besebenza ekusetyenzisweni kweplastiki kwakhona, kodwa nangona kunjalo, amazinga okusetyenziswa kwakhona asezantsi. Apha ngezantsi kukhankanyiwe ezinye zeenkcukacha-manani malunga nendlela ukusetyenziswa kweplastiki okuye kwanegalelo ngayo ekudaleni ingxaki yolawulo lwenkunkuma.
Ukupakisha amaphepha kudla ngokuthathwa njengesisombululo esizinzileyo sokupakisha izinto ezithathwayo nezithunyelwayo. Kweli candelo lenqaku, siza kuhlola ukuba yintoni eyenza ukuba zibe sisisombululo esizinzileyo kwingxaki yokupakisha kunye neengxaki abanazo.
Izinto ezisetyenziswa ekupakisheni amaphepha zihlala zivela kwimithombo yendalo, imithombo efana ne-pulp yomthi, i-bamboo, okanye i-bagasse. Njengoko imithi nezityalo zikhula ngokufunxa i-CO2, oku kubangela ukukhutshwa okuncinci komoya ukuba izinto ezisetyenziswayo zivela kwimibutho eqinisekisayo ezinzileyo efana ne-FSC (Forest Stewardship Council). Abavelisi badla ngokuthanda ukusebenzisa i-bamboo ekupakisheni amaphepha njengoko ikhula ngokukhawuleza kwiinyanga ezi-6 ukuya kwezi-8 kwaye izinga layo lokufunxa ikhabhoni likhawuleza xa lithelekiswa nemithi yendabuko.
Enye yezona nzuzo ziphambili ezinikezelwa kukupakisha amaphepha ngaphezu kokupakisha kweplastiki kukuba ixesha lokubola kwawo lifutshane, kwaye izinga lokurisayikilisha liphezulu. Iphepha linokonakala emva kweeveki, kwaye kwihlabathi liphela, amazinga okuphinda kurisayikilishe aphakamileyo kakhulu, i-US ifikelela kwizinga elimalunga nama-68%, ngokutsho kwe-American Forest & Paper Association. Ezinye zezibonelelo ziquka:
Enye yezona zinto zibangela iingxaki ezinkulu ekuvelisweni kwephepha kukuba le nkqubo ngokwesiko ifuna amanzi amaninzi. Xa kuthelekiswa nemveliso yeplastiki, ukuvelisa iphepha kufuna amanzi aphindwe kane kunalawo ukwenza iplastiki. Nangona kunjalo, ngenxa yobuchule bobuchwephesha, izazinzulu kunye nabaphandi bahlala besebenza ekunciphiseni ukusetyenziswa kwamanzi ekuvelisweni kwephepha. Olu buchule luquka ukusetyenziswa kwefayibha ebunjiweyo, esebenzisa iintsalela zezolimo ukunciphisa ukugawulwa kwamahlathi kunye nokusetyenziswa kwamanzi. Ngaphezu koko, iifektri zemveliso yephepha ngoku ziphinda zisebenzise amanzi kwakhona, nto leyo ebangele ukuncipha kokusetyenziswa kwamanzi acocekileyo.
Kweli candelo lenqaku, siza kuthelekisa intloko nentloko ngendlela yetafile phakathi kokupakisha amaphepha kunye nokupakisha iplastiki ukunceda ekufumaneni isigqibo sokuba loluphi ukhetho lokupakisha olungcono ngokugcina ukutya kutsha kwaye kusempilweni ngelixa kukwahlala kuzinzile.
Iimbonakalo | Ukupakishwa kwePhepha | Ukupakishwa kweplastiki |
Ukufudumala kweHlabathi | Iphantsi. Ingahlaziywa; ~143% yokusetyenziswa kwe-fossil fuel incinci. | Iphezulu. Isekelwe kwi-fossil fuel; ~6kg CO2/kg. |
Izinga lokurisayikilisha | Iphezulu (68-85%). Iifayibha zinokuphinda zisetyenziswe izihlandlo ezi-5-7. | Iphantsi (9-30%). Kunzima ukuyihlukanisa/ukuyicoca. |
Ukubola kwezinto eziphilayo | Iphezulu. Iyabola kwiiveki/ngeenyanga. | Akukho nto. Ihlala iminyaka engaphezu kwama-400. |
Impembelelo yoLwandlekazi | Incinci. Iyaphuka ngokwendalo. | Ungcoliseko olubi kakhulu. Iiplastiki ezincinci. |
Ukukhutshwa komoya ongcolileyo kwezothutho | Iphezulu. Ubunzima obukhulu buyandisa ukusetyenziswa kwepetroli. | Iphantsi. Izinto ezikhaphukhaphu zigcina ipetroli. |
Ukhuseleko lwezeMpilo | Phezulu. Akukho kutsalwa kweplastiki encinci. | Ubushushu buphantsi. Bukhupha iityhefu/iiplastiki ezincinci. |
Kukho i-equation okanye ifomula eyaziwa ngokuba yi-equation yempembelelo iyonke esetyenziselwa ukubala i-carbon footprint yokuvelisa imveliso. Le equation ingasetyenziswa ekubaleni i-carbon footprint yokuvelisa iplastiki nephepha, nto leyo enokusinceda ekuthelekiseni kwethu ukusinceda sigqibe ukuba loluphi ukhetho oluzinzileyo ngakumbi.
Ukuvelisa i-1kg yeplastiki kuvelisa malunga ne-6kg ye-compollution (emission factor). Le yi-1:6 ratio. Ngoko ke, ukuvelisa i-1 kg yeplastiki yokupakisha, i-compollution eveliswayo iphindwe kathandathu ubunzima beplastiki, nto leyo eyenza iplastiki ibize kakhulu xa ithelekiswa ne-compollution. Ukwenza i-1kg yephepha kudala malunga ne-0.5kg (emission factor) ye-compollution efana ne-CO2 . Oku kuphantsi kakhulu kuneplastiki ngenxa yobunzima obufanayo bezinto.
Ixabiso lokulahla elikhankanyiweyo kwi-equation libonisa isiphumo esidalwe yiplastiki okanye iphepha emva kokuba lilahliwe. Ixabiso lokulahla iphepha liphantsi kakhulu kuba linokubola okanye liphinde lisetyenziswe lula. Kwelinye icala, iplastiki inokuhlala kwiindawo zokulahla inkunkuma okanye elwandle kangangeenkulungwane, okanye xa kutshiswa kukhupha ubuninzi bezinto ezingcolisayo, nto leyo edala iindleko eziphezulu zokulahla.
Ukuthutha iplastiki kunegalelo elincinci kakhulu ekukhupheni ukungcola xa kuthelekiswa nephepha. Kwibhokisi enobukhulu obufanayo, inani elikhulu leplastiki linokufakwa, ngelixa iphepha lidla ngokuba likhulu kwaye linzima, nto leyo ebangela ukuba iiyunithi ezimbalwa zingene kwibhokisi enye. Umzekelo, xa usebenzisa iplastiki, ungadinga i-10g yeplastiki kuphela ukuze ubambe isandwich, ngelixa ungadinga i-30g yephepha. Nangona kunjalo, oku kungumgibe kuba ukuba usebenzisa iphepha eliphindwe kathathu kuneplastiki, ukukhutshwa kokungcola kusephantsi. Emva kwayo yonke loo nto, i-Emission Factor yephepha iphantsi kakhulu.
Kwiphakheji yokutya, ukuzinza asikokuphela kwento ebalulekileyo. Ukusebenza kakuhle kubaluleke njengozinzo, kuba ukuba ukutya kuhlala kutsha ngexesha lohambo olunzima ukusuka ekhitshini ukuya emnyango, kuthathwa njengento eyamkelekileyo. Kweli candelo lenqaku, siza kuhlola indlela nganye eya kugcina ngayo ubushushu, ithintele ukuvuza, kwaye ikwazi ukumelana nokuphathwa ukuqinisekisa ukuba umthengi ufumana ukutya okusemgangathweni.
Ngokuphathelele ukuqina, iplastiki ibisoloko ingcono kunephepha. Kodwa ngenxa yokuqhubela phambili kwetekhnoloji, ukupakishwa kwephepha kuya kufikelela kwinqanaba eliphezulu, kubonakalisa ulwakhiwo oluphambili oluhambelana nokusebenza kweplastiki:
Xa kuthelekiswa neplastiki, ukupakishwa kwephepha kunika iindlela zokwenza ngokwezifiso ezigqwesileyo kakhulu ezilungele ukuthengisa kunye nokusebenza okuphucula amava omsebenzisi. Iimpawu eziphambili ziquka:
Ukuze amashishini okanye iindawo zokutyela ziphumelele, azidingi nje kuphela ukupakisha okuzinzileyo, kodwa zikwafuna nokupakisha okungabizi kakhulu. Nazi ezinye zezinto ezenza ukupakisha amaphepha kubize kancinci kumashishini:
Kweli candelo lenqaku, siza kuhlola ukuba loluphi ukhetho lokupakisha phakathi kweplastiki nephepha olukhethwa ngumthengi kwaye siphendule isizathu sokuba lusetyenziswe ukuze sikuncede wenze ukhetho olufanelekileyo kwishishini lakho.
Ngenxa ye-intanethi, abathengi ngoku bayazi ngakumbi ngemiphumo yokusebenzisa ipakeji engaguqukiyo kwindalo. Abathengi ngoku bazimisele ukuhlawula ngaphezulu ukuqinisekisa ukuba bafumana ipakeji yokutya okunobuhlobo nokusingqongileyo, nto leyo eboniswa ngokucacileyo yile mizila:
Ngenxa yemiphumo emibi yokusebenzisa ukupakisha okungazinziyo kwindalo esingqongileyo, oorhulumente ngoku bamisela imithetho efana ne-EU's Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR), ethanda kakhulu iphepha eliphinda lisetyenziswe. Kwangaxeshanye, iimpawu zamkela izixhobo zokusika ze-bamboo kunye nephepha ukuze zihlangabezane neenjongo ze-ESG. Iinkonzo zokuhambisa ezintsha zivavanya imikhono yephepha ephinda isetyenziswe ngezaphulelo zokubuyisela.
Isigqibo esithathwe kumacandelo angasentla kukuba ukupakisha amaphepha okwangoku yeyona ndlela ilungileyo ekhoyo yokupakisha okuzinzileyo. Kodwa umbuzo usahleli: Ngaba ukupakisha amaphepha kuzinzile ngokupheleleyo? Ukuba impendulo ingu-hayi, kutheni ke, kwaye zeziphi izinto eziphuculweyo ezenziwayo ukuze kufezekiswe ukupakisha ukutya okunobuhlobo nokusingqongileyo? Kweli candelo lenqaku, siza kuphendula imibuzo yakho ukukunceda wenze ukhetho olufanelekileyo kwishishini lakho.
Enye yezona ngxaki zinkulu ezinxulumene neebhokisi zephepha kukuba zisengozini yokufuma. Enye yezilungiso ezinxulumene nokulungisa ingxaki yokufuma kukusebenzisa umaleko omncinci weplastiki, kodwa oko kwenza iphepha lingaphinde lisetyenziswe. Ukulungisa loo nto, isayensi ifumene isisombululo apho i-Aqueous Dispersion Coating itshizwa ephepheni, elomileyo, lenze umqobo omncinci kakhulu, ongabonakaliyo othintela amanzi kunye negrisi ukuba ingangeni. Ukwandisa ukumelana nokufuma, kusetyenziswa i-Enhanced Fiber Bonding, oko kwandisa amandla amanzi kwizidlo ezinzima.
Ukuphinda usebenzise iphepha eligqunyiweyo kudla ngokuba nzima ukulisebenzisa kwakhona, kodwa ngenxa yokuqhubela phambili kwesayensi netekhnoloji, ngoku kuye kwenzeka ngandlela ithile:
Eyona nto ithintela iphepha ekubeni libizwe ngokuba sisisombululo sokupakisha esizinzileyo kukuba lifuna ukugawulwa kwemithi, kwaye inkqubo yokwenza iphepha ifuna amanzi amaninzi. Izazinzulu kunye nabaphandi ngoku beze nesisombululo sokusebenzisa iintsalela zezolimo ezifana neengca zengqolowa kunye nezinye izisele zezityalo ukunciphisa imfuneko yepulp yomthi ongengomthi wezinto eziluhlaza zephepha. Ngaphezu koko, izazinzulu ziye zavelisa iindlela zokuphinda zisetyenziswe ezi fiber zezityalo zisebenzisa iinkqubo zoomatshini endaweni yamanzi. Ngobuchule obutsha kwezi ndlela, sinokoyisa ezi ngxaki xa kuthelekiswa neplastiki.
Ekugqibeleni, ukhetho lucacile: ukuba ufuna ukuya ekupakisheni okuzinzileyo, okwangoku, iphepha lelona phepha lizinzileyo onokulifumana xa uhambisa ukutya okanye uthatha ukutya. Eli phepha libonelela amashishini ngezinto ezilungileyo kuzo zombini ezi zinto: ukuzinza kunye nokumelana namafutha kunye nokufuma. Nangona iplastiki ithathwa njengehlala ixesha elide, ungcoliseko oluyibangelayo kwindalo esingqongileyo alunakutyeshelwa. Ngoko ke ukuba ungumnikazi weshishini okanye indawo yokutyela, beka phambili ukhetho lwephepha elivuselelekayo, elibolayo ukuqinisekisa ukuba uyahlangabezana neemfuno zabathengi kwaye unciphise impembelelo yakho kwindalo esingqongileyo.
Ukuze ufumane izisombululo ezikumgangatho ophezulu nezinobuhlobo nokusingqongileyo kwiibhokisi, izitya, izixhobo zokutya, iitreyi, kunye neengxowa, jonga uluhlu lwephepha oluhlengahlengiswayo lwe-Uchampak ukuze uphucule iindlela zakho ezizinzileyo namhlanje. Ndwendwela i- I-Uchampak iwebhusayithi ukuze ufunde okungakumbi.
Injongo yethu kukuba ibe lishishini elineminyaka eli-100 ubudala ngembali ende. Siyakholelwa ukuba i-UChampak iya kuba yeyakho iqabane lakho lokupakisha.