Ina whakaarohia ngā kōwhiringa mō te takai kai hei tuku, hei tango rānei, ka tātarihia e ngā pakihi te pai o te noho hou o te kai i roto i te ipu. I roto i te tukanga, ka kore e tūhuratia e rātou ngā kōwhiringa e wātea ana, ā, ka warewarehia te taha pumau. Ko te tikanga, e rua ngā kōwhiringa mō ngā pakihi kai: ngā pouaka pepa me ngā takai kirihou. He mea nui kia whiriwhiria he kōwhiringa e tuku ana i te utu tika, te kanorau, te kounga, me te hoahoa e pai ana ki te taiao.
E ai ki te US Environmental Protection Agency (EPA), neke atu i te 28% o ngā para totoka ā-tāone (MSW) katoa i te United States anake ko ngā ipu me ngā takai. E ai ki a Frontiers in Food Science and Technology, tata ki te 50% o ngā para takai katoa ko ngā takai kai me ngā inu. Nō reira, he āwangawanga nui ngā takai mō ngā kai tango me ngā kai e tukuna ana, nā te mea ko te nuinga o ēnei para ka mutu ki ngā whenua ururua me ngā moana, he pānga nui tēnei ki ngā mea ora o te moana, ka whai wāhi ki ngā tukunga waro, te whakamahinga rauemi, me te parahanga.
Nā ēnei raruraru, kei te whakarite ngā pakihi i a rātou anō ki ngā whāinga e pai ana ki te taiao, me te kore e whakararu i te whai huatanga o ngā kai wera, ngā kai hinuhinu rānei. Kei te tumanako ngā kaihoko me ngā wharekai ki te tākai pumau kei roto i tēnā ko ngā āhuatanga matua pēnei i te pirau-ora, te hangarua, me te whai hua o te pūngao. Nō reira, ahakoa he pakihi koe, he rangatira wharekai rānei, ā, kei te tumanako koe ki te neke i tō pakihi ki te takai pumau me te pupuri i te hou o te kai, ka whakatauritehia e tēnei tuhinga ngā painga me ngā huakore o ngā momo e rua hei āwhina i a koe ki te whakahāngai i tō pakihi ki te taiao-hoa me te kore e whakararu i te kounga o te kai.
I tēnei wāhanga o te tuhinga, ka matapakihia e mātou te pānga ki te taiao o ngā takai kirihou me ngā āhuatanga e whai wāhi ana ki tōna tapuwae waro nui, mai i te tango wahie pūmua ki tōna oranga roa i roto i ō tātou moana.
He maha ngā raruraru taiao e pā ana ki ngā takai kirihou, ā, ko tētahi o aua raruraru ko te hanga takai kirihou me hanga ngā polymer pēnei i te polyethylene, te PET rānei, e tino whakawhirinaki ana ki ngā rauemi kāore e taea te whakahou. He nui ngā hiahia pūngao mō te tukanga whakaputa e pā ana ki te umanga hinu matū:
Ko tētahi o ngā raruraru nui o te kirihou ko tōna roa o te ora. Ka pirau ngā kirihou kore-pirau hei kongakonga iti e kiia nei ko ngā kirihou moroiti ka roa mō te 400 ki te neke atu i te 1,000 tau. Nā tēnei ka mutu ēnei kongakonga ki ngā whenua ururua, ki ngā moana rānei, ka mōrearea te kanorau koiora me ngā mea ora o te moana, ā, ka noho hei wāhanga o te mekameka kai.
Kei te mahi tonu ngā kaipūtaiao me ngā kairangahau ki te hangarua i ngā kirihou, engari kei te iti tonu ngā auau hangarua. Kei raro nei ētahi o ngā raraunga me ngā tatauranga e whakaatu ana i te whai wāhi a te whakamahinga o te kirihou ki te waihanga i tētahi raruraru whakahaere para.
E kiia ana ko te tākai pepa te otinga pumau mō te tākai mō ngā kai tango me ngā kai tuku. I tēnei wāhanga o te tuhinga, ka tūhuratia e mātou he aha te mea e pai ai hei otinga pumau mō te raruraru tākai, me ōna ngoikoretanga.
Ko ngā rauemi mata mō te takai pepa i ahu mai i ngā pūtake koiora, pērā i te penupenu rakau, te pūkohu, te bagase rānei. I te mea ka tipu ngā rākau me ngā tipu mā te mimiti i te CO2, ka iti ake ngā tukunga kupenga mēnā ka ahu mai ngā rauemi mata i ngā whakahaere tiwhikete tauwhiro pērā i te FSC (Forest Stewardship Council). Ko te tikanga he pai ake ki ngā kaihanga te whakamahi i te pūkohu mō te takai pepa nā te mea ka tere te tipu i roto i te 6 ki te 8 marama, ā, he tere ake te tere mimiti waro ki te whakaritea ki te rakau tuku iho.
Ko tētahi o ngā painga matua o te takai pepa i runga i te takai kirihou ko te poto ake o te wā pirau, me te tere hangarua teitei ake. Ka taea e te pepa te pirau i roto i ngā wiki, ā, i te ao whānui, he nui ake ngā reiti hangarua pepa, ā, e ai ki te American Forest & Paper Association, tata ki te 68% te reiti o te hangarua pepa i te US. Ko ētahi o ngā painga ko:
Ko tētahi o ngā raruraru nui mō te hanga pepa ko te nui o te wai e hiahiatia ana i roto i te tukanga tuku iho. Ki te whakaritea ki te hanga kirihou, e whā ngā wā ka nui ake te wai e hiahiatia ana mō te hanga pepa i te hanga kirihou. Heoi, nā ngā auahatanga hangarau, kei te mahi tonu ngā kaipūtaiao me ngā kairangahau ki te whakaiti i te whakamahinga wai mō te hanga pepa. Kei roto i ēnei auahatanga ko te whakamahi i te muka whakarewa, e whakamahi ana i ngā toenga ahuwhenua hei whakaiti i te whakangaromanga o ngā ngahere me te whakamahinga wai. Hei tāpiri, kei te hangarua anō ngā mira hanga pepa i te wai, ā, kua iti ake te wai māori e inumia ana.
I tēnei wāhanga o te tuhinga, ka whakatauritea e mātou he ripanga i waenga i ngā takai pepa me ngā takai kirihou hei āwhina i a mātou ki te whakatau ko tēhea te kōwhiringa takai pai rawa atu mō te pupuri i te kai kia hou, kia hauora, kia pumau hoki.
Ngā Āhuatanga | Tākai Pepa | Tākai Kirihou |
Te Pūmanawa Whakamahana Ao | Iti iho. Ka taea te whakahou; ~143% te iti iho o te whakamahinga wahie pūmua. | Teitei ake. He mea hanga mai i te wahie parakihe; ~6kg CO2/kg. |
Te Auau Whakamahi Anō | Teitei (68-85%). E 5-7 ngā wā ka taea te whakamahi anō i ngā muka. | He iti (9-30%). He uaua ki te wehe/horoi. |
Te pirau o te koiora | Teitei. Ka pirau i roto i ngā wiki/marama. | Kāore. Ka mau tonu mō ngā tau 400+. |
Pānga o te Moana | He iti noa iho. Ka pakaru noa iho. | Tino kino. Te parahanga kirihou moroiti. |
Ngā Tukunga Waka | Teitei ake. Ka nui ake te whakamahinga wahie i te taumaha. | Iti iho. He iti te penapena wahie mā te rauemi mama. |
Haumaru Hauora | Teitei. Kāore he turuturu kirihou moroiti. | Iti. Ka tukuna e te wera ngā paitini/ngā kirihou moroiti. |
He whārite, he tātai rānei e mōhiotia ana ko te whārite mō te pānga katoa e whakamahia ana hei tatau i te tapuwae waro o te whakaputa i tētahi hua. Ka taea te whakamahi i tēnei whārite hei tatau i te tapuwae waro mō te whakaputa kirihou me te pepa, hei āwhina i a tātou i roto i tā tātou whakatairite hei āwhina i a tātou ki te whakatau ko tēhea te kōwhiringa he pai ake te oranga tonutanga.
Mā te hanga i te 1kg o te kirihou ka puta he 6kg o ngā poke (tauwehenga tukunga). He ōwehenga 1:6 tēnei. Nō reira, ki te hanga i te 1 kg o te kirihou mō te takai, ko ngā poke e puta he 6 ngā wā te taumaha o te kirihou, ā, he nui te utu mō ngā poke o te kirihou. Mā te hanga i te 1kg o te pepa ka puta he 0.5kg (tauwehenga tukunga) o ngā poke pērā i te CO2 . He iti iho tēnei i te kirihou mō te taumaha ōrite o te rauemi.
Ko te utu whakakorenga kua whakahuatia i roto i te whārite e whakaatu ana i te pānga i puta mai i te kirihou, i te pepa rānei i muri i te maka atu. He tino iti te utu whakakorenga o te pepa nā te mea he ngāwari te pirau, te hangarua rānei. I tētahi atu taha, ka taea e te kirihou te noho ki ngā whenua ururua, ki ngā moana rānei mō ngā rautau, ina tahuna rānei ka tukuna he nui o ngā poke, ka nui ai ngā utu whakakorenga.
He iti ake te pānga o te kawe kirihou ki ngā tukunga hau ki te pepa. I roto i tētahi pouaka he rite te rahi, ka taea te whakauru i te nui o te kirihou, engari he nui ake, he taumaha ake te pepa, ā, he iti ake ngā waeine hei whakauru ki roto i te pouaka kotahi. Hei tauira, mā te whakamahi i te kirihou, 10 karamu noa iho pea o te kirihou e hiahiatia ana hei pupuri i tētahi hanawiti, engari 30 karamu pea o te pepa e hiahiatia ana. Heoi, he mahanga tēnei nā te mea ki te toru ngā wā o te nui o te pepa e whakamahia ana e koe i te kirihou, he iti ake tonu ngā tukunga hau. Heoi anō, he tino iti te Tauwehe Tukunga mō te pepa.
I roto i ngā takai kai, ehara i te mea ko te oranga tonutanga anake te mea nui. He rite te hiranga o te whaihua ki te oranga tonutanga, nā te mea ki te noho hou tonu te kai i te haerenga uaua mai i te kīhini ki te tatau, ka kiia he mea e manakohia ana. I tēnei wāhanga o te tuhinga, ka tūhuratia e mātou me pēhea te pupuri pai o ia rauemi i te wera, te ārai i ngā turuturu, me te manawanui ki te whakahaere kia whiwhi ai te kaihoko i tētahi kai kounga.
Mō te roa o te ora, he pai ake te kirihou i te pepa. Engari nā te whanaketanga o te hangarau, kei te eke te pepa ki te taumata teitei, me te hanganga matatau hei whakataurite i te mahi a te kirihou:
Ki te whakaritea ki ngā kirihou, he pai rawa atu ngā kōwhiringa whakaritenga a te pepa, he pai hoki mō te waitohu me te mahi hei whakarei ake i te wheako kaiwhakamahi. Ko ngā āhuatanga matua ko:
Kia angitu ai ngā pakihi, ngā wharekai rānei, ehara i te mea me whai takai pumau anake, engari me whai takai iti hoki. Kei raro nei ētahi o ngā āhuatanga e iti ake ai te utu mō ngā takai pepa mō ngā pakihi:
I tēnei wāhanga o te tuhinga, ka tūhuratia e mātou ko tēhea momo takai i waenga i te kirihou me te pepa e pai ake ana ki te kaihoko, ā, ka whakautua hoki ngā take hei āwhina i a koe ki te whiriwhiri i te mea tika mō tō pakihi.
Nā te ipurangi, kua mōhio ake ngā kaihoko ki ngā pānga taiao o te whakamahi i ngā takai kore-tauwhiro. Kua pai ake ngā kaihoko ki te utu nui ake kia whiwhi ai rātou i ngā takai kai tango kai e pai ana ki te taiao, e kitea mārama ana tēnei i roto i ngā au o ēnei rā:
I te mea kua pā mai ngā hua kino o te whakamahi i ngā takai kore-tauwhiro ki te taiao, kei te whakatinanahia e ngā kāwanatanga ngā ture pēnei i te Ture Whakatakotoranga me te Para o te Takai a te EU (PPWR), e tautoko nui ana i te pepa hangarua. I te wā kotahi, kei te whakamahi ngā waitohu i ngā taputapu tapahi paina me te pepa hei whakatutuki i ngā whāinga ESG. Kei te whakamātautau anō hoki ngā ratonga tuku auaha i ngā ringaringa pepa hangarua me ngā hekenga mō ngā whakahokinga.
Ko te whakatau i ahu mai i ngā wāhanga i runga ake nei, ko te takai pepa te kōwhiringa pai rawa atu mō te takai tauwhiro. Engari kei te toe tonu te pātai: He tino tauwhiro te takai pepa? Mēnā kāore te whakautu, he aha, ā, he aha ngā whakapainga e mahia ana kia tutuki ai te takai kai tango kai e pai ana ki te taiao? I tēnei wāhanga o te tuhinga, ka whakautua e mātou ō pātai hei āwhina i a koe ki te whiriwhiri i te mea tika mō tō pakihi.
Ko tētahi o ngā ngoikoretanga nui e pā ana ki ngā pouaka pepa ko tōna ngoikore ki te makuku. Ko tētahi o ngā whakatikatika e pā ana ki te whakatika i te raruraru makuku ko te whakamahi i tētahi paparanga angiangi o te kirihou, engari nā tēnā ka kore e taea te hangarua te pepa. Hei whakatika i tēnā, kua puta mai i te pūtaiao tētahi otinga e rehuhia ana he Aqueous Dispersion Coating ki runga i te pepa, ka maroke, ka hanga he ārai tino angiangi, kāore e kitea e aukati ana i te mimiti o te wai me te hinu. Hei whakarei ake i te ātete ki te makuku, ka whakamahia te Enhanced Fiber Bonding, e whakanui ana i te kaha makuku mō ngā kai taumaha.
He uaua te hangarua i te pepa pania, engari nā te whanaketanga o te pūtaiao me te hangarau, kua taea tēnei i ētahi wāhi:
Ko te mea anake e aukati ana i te pepa kia kiia he otinga tākai pumau, ko te mea me tua ngā rākau, ā, he nui te wai e hiahiatia ana mō te hanga pepa. Kua kitea e ngā kaipūtaiao me ngā kairangahau he otinga mō te whakamahi i ngā toenga ahuwhenua pērā i te kakau witi me ētahi atu toenga hua hei whakaiti i te hiahia mō te penupenu rakau hou hei rauemi mata mō te pepa. I tua atu, kua hangaia e ngā kaipūtaiao he huarahi hei hangarua i ēnei muka tipu mā te whakamahi i ngā tukanga miihini hei utu mō te wai. Mā ngā mahi auaha anō o ēnei tikanga, ka taea e tātou te wikitoria i ēnei ngoikoretanga ki te whakataurite ki te kirihou.
Hei whakamutunga, he mārama te kōwhiringa: ki te hiahia koe ki te whai i ngā takai tauwhiro, i tēnei wā, ko te pepa te takai tango kai tino tauwhiro ka taea e koe te tiki mō ngā tuku kai, ngā tango kai rānei. Ka whakaratohia e te pepa ki ngā pakihi ngā mea pai rawa atu o ngā ao e rua: te tauwhiro me te ātete ki te hinu me te makuku. Ahakoa e kiia ana he pakari te kirihou, kāore e taea te wareware i te parahanga roa e puta mai ana i roto i te taiao. Nō reira, ki te mea he pakihi koe, he rangatira wharekai rānei, me whiriwhiri tuatahi i ngā pepa ka taea te whakahou, ka pirau kia tutuki ai ngā hiahia o ngā kaihoko me te whakaiti i tō pānga ki te taiao.
Mō ngā otinga kounga teitei, hoa-taiao i roto i ngā pouaka, ngā peihana, ngā taputapu kai, ngā paepae, me ngā putea, tūhuratia te whānuitanga o ngā takai pepa whakarite a Uchampak hei whakatairanga i ō mahi toitū i tēnei rā. Tirohia te Uchampak paetukutuku kia nui ake ai ō mōhiotanga.
Ko ta maatau misioni he hinonga 100-tau-tawhito me te hitori roa. Ki ta matou e whakapono ana ka riro a Uchamkak hei hoa mo te whakatipuranga o te anuhe tino pono.